Gökadalar – IV

C. Bir Gökadanın Bileşenleri

Gökadalar görsel olarak muhtemelen iki bileşene sahiptir. Bu iki bileşen ‘disk’ ve (merkezi) ‘şişkin bölge’dir. Sarmal gökadalarda bulunan yıldızların çoğu diskin içinde bulunur. Eliptik gökadalarda ise disk bulunmaz. Yıldızlar tek, çift veya çoklu olabilir, ya da kümeler şeklinde bulunabilirler. Disklerde asimetrik yıldız grupları olan açık kümelerin (galaktik kümeler de denir) içinde yıldız kümeleri bulunur. Bir açık yıldız kümesi içinde 10 kadar az veya 2000 kadar fazla yıldız bulunabilir.

Samanyolu Panoraması

Ülker (M45, Süreyya, Yedi Kız Kardeş) Yıldız Kümesi

Gökadamızda, açık kümeye örnek olarak iyi bilinen Ülker’i gösterbiliriz (Pleiades), kümede bir kaç yüz yıldız bulunmaktadır. Açık kümeler bir gökada içinde daha genç görünmeye meyilli küme türleridir.. Gökada diski aynı zamanda bulutsular denilen, gaz ve toz bulutları da içermektedir. Bazı bulutsular ölü yıldızların sonucu iken, bazıları da yeni oluşan yıldızlara ev sahipliği yapmaktadır. Bazı bulutsular ışık yayarken bazıları soğurabilir. Diskteki yıldızlar, kümeler, ve bulutsular gökadanın merkezi etrafında dolanırlar. Güneş’in gökada merkezi etrafındaki bir turu 200 milyon yıl sürmektedir. Disklere ilaveten, sarmal gökadalar ayrıca merkezde büyük ‘şişkin’ bir bölgeye sahiptir, burası gökadanın merkezini saran yoğun bir küredir. Bu bölge, yıldızlardan, gaz ve tozlardan oluşur. Samanyolu Gökadası’nda, merkezdeki şişkin bölge, tüm gökada ışığına beşte bir oranında katkı yapar. Şişkin bölgedeki yıldızlar yaşlı olanlardır ve burada gaz ve toz seyrektir. Şişkin bölgenin üstündeki çevrede birbirine sıkıca bağlı yüzbinlerce yıldız içeren küresel kümeler bulunur. Yaşlı yıldızlardan oluştukları için, küresel kümeler gökadanın yaşını belirlemek için kullanılabilir. Bu kümelerdeki yıldızlar, kovanın etrafında dolup taşan arılar gibi hareket ederler.

M80 Küresel Kümesi

Eliptik gökadalar, görünen bir bileşenden oluşur, şişkin bölge. M87 buna iyi bir örnektir. Eliptik gökadalar yaşlı yıldızlardan ve az miktarda gaz ve tozdan oluşurlar. Bu tür gökadalardaki yıldızlar küresel kümelerde toplanmışlardır.
Bazı düzensiz gökadalarda, tekil yıldızlar, bulutsular ve kümeler görülebilirken, bazılarında bu nesneleri göremeyiz. Düzensiz gökadalarda disk bulunurken, sarmal kollar yer almaz. Bununla birlikte, bu gökadalarda çok miktarda gaz ve tozla birlikte, genç ve yaşlı yıldızlar bulunur.

D. Gökadaların Kümelenmesi

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s