Jetler (Parçacık Fıskiyeleri)

Jetler yuksek enerjili carpismalarda aciga cikan parcacik fiskiyesi olarak bilinen parcacik puskurtuleridir. Ornegin Fermilab’ın Tevatron hizlandiricisindaki vahsi proton ve antiproton carpismalarinda aciga cikan ya da CERN in Buyuk Hadron Carpistiricisi’nda meydana gelen proton- proton carpismalarinda aciga cikan parcacik puskurtuleri gibi. Bu carpismalar yuksek enerjili kuarklar ve gluonlar meydana getirirler ve carpisma noktasindan uzaklastikca daha fazla gluon yayarlar ve gluonlar da ayrilarak sayilarini daha da artirirlar. Jet (parcacik fiskiyesi) uretiminin son basmaginda, kuarklar ve gluonlar; proton, pion ve kaon gibi parcaciklari olusturmak icin biraraya gelirler. Fizikciler bu son urunleri olcerek jetlerin ve de jetleri meydana getiren carpismalarin ozelliklerini belirleyebilirler. Bilim adamlari Buyuk Hadron Carpistiricisi’ndaki dikkate deger butun carpismalarin sonucunda jetleri gorebilmeyi umit ediyorlar. En şiddetli carpismalar en yuksek momentuma sahip jetleri meydana getirecektir ve bunlar carpisan protonlarin icerisindeki metrenin milyarda biri olan en kucuk uzunluklarin incelenebilmesini saglayacaktir. Fizikciler protonlari olusturan kuarklarin daha yakindan incelenebilmesi icin jetlerden faydalanmayi umit ediyorlar. Çeviri: Begüm Duman

Kaynak: Joey Huston, Michigan Üniversitesi

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s